Đặt tên con bằng công cụ gợi ý tên: dùng sao cho ra tên thật sự dùng được
Nhà sắp có em bé, và bạn đang ngồi trước một danh sách tên dài dằng dặc mà không biết chọn thế nào. Một công cụ đặt tên con giúp được ở khâu nào, và tới đâu thì bạn phải tự quyết?
Bài này đi qua đúng thứ tự cha mẹ sẽ làm: công cụ làm được gì và không làm được gì, cần chuẩn bị những thông tin nào trước khi dùng, đọc kết quả ra sao, và vì sao tên có điểm cao nhất thường không phải tên bạn nên chọn.
Không có bước nào cần bạn rành chữ Hán. Phần đếm nét và tính cách để máy lo; phần quyết định thì không ai làm thay cha mẹ được.
Công cụ gợi ý tên làm gì và không làm gì
Nói cho rõ ngay từ đầu, vì đây là chỗ dễ kỳ vọng sai nhất.
Công cụ làm được ba việc. Thứ nhất, nó ghép các âm tiết tên tiếng Việt thành những phương án hợp lệ với cái họ của bạn. Thứ hai, nó tính toán phần mà tính tay rất mệt: số nét chữ Hán tương ứng, năm cách trong ngũ cách, quan hệ Tam Tài giữa ba cách chính, con số thần số học của cái tên. Thứ ba, nó xếp kết quả lại thành danh sách kèm điểm và kèm ý nghĩa chữ, để bạn có cái mà so sánh.
Ba việc đó nếu làm tay thì mất hàng buổi, và rất dễ đếm nhầm một nét rồi lệch cả bảng.
Công cụ không làm được những việc này. Nó không biết ông nội bạn kiêng chữ gì. Nó không biết trong họ đã có ai tên đó. Nó không nghe được cái tên khi đọc lên bằng giọng quê bạn. Nó cũng không biết bạn muốn con mình lớn lên mang một cái tên gợi lên điều gì.
Nói gọn: công cụ đưa ra gợi ý có cơ sở, quyết định vẫn là của cha mẹ. Đây không phải câu nói cho lịch sự. Nó là cách dùng đúng của loại công cụ này — coi danh sách trả về là một danh sách rút gọn có căn cứ để gia đình bàn tiếp, chứ không phải một bản án xếp hạng.
Và cũng nên nhớ một lần cho cả bài: ngũ cách, Tam Tài, ngũ hành đều là hệ thống tham khảo mang tính văn hoá, không phải khoa học kiểm chứng được. Chúng cho gia đình một khung để cân nhắc có trật tự, thay vì tranh luận bằng cảm tính suông.
Chuẩn bị trước khi dùng: họ, giới tính, ngày sinh, mong muốn của gia đình
Chuẩn bị kỹ mười phút thì kết quả dùng được ngay. Vào vội thì phải làm lại vài lượt.
Họ và cấu trúc tên
Họ là thứ bắt buộc, và nó chi phối gần như toàn bộ phép tính — Địa cách và Tổng cách đều phụ thuộc số nét của chữ họ.
Bạn cũng nên quyết trước tên sẽ có mấy chữ: hai chữ, ba chữ hay bốn chữ. Nhiều nhà đã có sẵn chữ đệm theo lệ dòng họ, hoặc đã nhắm sẵn một chữ tên muốn giữ. Cố định trước những chữ đó rồi để công cụ ghép phần còn lại thì danh sách trả về sát nhu cầu hơn hẳn.
Giới tính
Bắt buộc, vì kho âm tiết dùng cho bé trai và bé gái không giống nhau. Chọn sai thì cả danh sách lệch.
Ngày sinh
Nếu bé đã chào đời, ngày sinh cho bạn ngũ hành bản mệnh của con, và đó là căn cứ để cân nhắc nên nghiêng về hành nào khi chọn chữ. Chuyện bổ sung hành thiếu qua cái tên được nói kỹ trong bài ngũ hành trong đặt tên: bổ sung hành thiếu cho con như thế nào.
Nếu bé chưa sinh, cứ làm trước phần ngũ cách và danh sách tên rút gọn, đợi con chào đời rồi đối chiếu ngũ hành sau. Đừng chốt cứng một cái tên duy nhất khi chưa có ngày sinh.
Mong muốn của gia đình
Đây là phần hay bị bỏ qua nhất, mà lại quyết định chất lượng danh sách. Trước khi nhập, cả nhà nên thống nhất vài điều: cái tên nên gợi lên phẩm chất gì, có chữ nào bắt buộc phải có hoặc bắt buộc phải tránh, có kiêng trùng tên người trên trong họ không.
Ghi ra giấy ba dòng thôi cũng được. Có nó rồi thì lúc nhìn danh sách kết quả, bạn biết mình đang tìm gì.
Đọc kết quả: điểm ngũ cách, Tam Tài, ý nghĩa chữ
Kết quả trả về là một danh sách tên gợi ý, mỗi tên kèm ba nhóm thông tin. Đọc đúng thứ tự này sẽ đỡ rối.
Điểm ngũ cách
Mỗi phương án được tính năm cách — Thiên cách, Nhân cách, Địa cách, Ngoại cách, Tổng cách — rồi quy ra một mức tốt, trung bình hay kém. Trong đó Nhân cách quan trọng nhất, vì nó là cách nói về tính khí và chủ đạo cả đời người; Tổng cách nói về vận về sau.
Điểm là một cách tóm tắt nhanh, tiện để loại bớt. Nó không phải điểm thi. Quy trình sáu bước để tự hiểu từng cách một có trong bài đặt tên con theo ngũ cách: quy trình 6 bước cho cha mẹ không rành chữ Hán.
Tam Tài
Tam Tài là quan hệ ngũ hành giữa Thiên cách, Nhân cách và Địa cách — ba hành đó tương sinh hay tương khắc nhau. Một cái tên có từng cách đẹp nhưng ba hành khắc nhau thì vẫn không được coi là cấu hình hài hoà, và ngược lại.
Vì thế đừng chỉ nhìn điểm tổng mà bỏ qua dòng Tam Tài. Bài Tam Tài trong ngũ cách: khi ngũ hành của ba cách hợp hay khắc nhau giải thích từng tổ hợp đọc ra sao, kể cả khi rơi vào cấu hình không thuận — luôn có hướng dung hoà, không có chuyện bế tắc.
Ý nghĩa chữ
Phần này là chỗ cha mẹ đọc kỹ nhất, và cũng là chỗ dễ loại tên nhất. Một cái tên điểm rất cao nhưng chữ mang nghĩa xa lạ, hoặc nghĩa đẹp theo kiểu sách vở mà nói ra chẳng ai hiểu, thì cân nhắc lại.
Đọc theo thứ tự: ý nghĩa chữ trước, Tam Tài sau, điểm cuối cùng. Làm ngược lại thì bạn sẽ bị con số dắt đi.
Vì sao nên xem vài phương án thay vì chọn ngay tên điểm cao nhất
Cám dỗ lớn nhất khi nhìn một danh sách có điểm là chọn ngay dòng đầu tiên. Đây là chỗ nên chậm lại.
Điểm cao nhất chưa chắc là tên phù hợp nhất với gia đình bạn. Lý do rất thực tế:
- Điểm chỉ đo những gì đo được — số nét, quan hệ hành, các con số. Nó không đo được âm đọc, không đo được kỷ niệm gia đình, không đo được chuyện chữ đó trùng tên người bác trong họ.
- Khoảng cách giữa tên đứng đầu và tên đứng thứ năm thường rất nhỏ. Vài phương án đầu bảng gần như tương đương nhau về mặt cấu hình, nên chọn tên nào trong nhóm đó cũng ổn về ngũ cách — và lúc ấy tiêu chí quyết định nên là tiêu chí của gia đình.
- Bảng số nét Khang Hy có những chữ tính khác trực giác, nên hai cái tên nghe rất khác nhau vẫn có thể cho điểm gần bằng nhau.
Cách làm hợp lý: lấy khoảng năm tới bảy phương án đầu bảng làm danh sách rút gọn, in ra hoặc chép vào một tờ giấy, rồi mới bắt đầu loại dần theo tiêu chí của nhà mình. Đừng để công cụ chọn hộ, hãy để nó thu hẹp hộ.
Kiểm tra lại âm đọc và tên gọi ở nhà
Đây là bước máy không làm được, và là bước cha mẹ hay quên nhất.
Với mỗi tên trong danh sách rút gọn, làm bốn phép thử sau:
- Đọc to cả họ tên đầy đủ, vài lần. Nghe có vấp không, có bị trùng thanh điệu nghe nặng nề không, ba chữ đi liền có xuôi tai không.
- Đọc bằng giọng vùng mình. Một cái tên xuôi ở giọng Bắc có thể nghe khác hẳn ở giọng Trung hay giọng Nam. Nhờ ông bà đọc thử là cách kiểm nhanh nhất.
- Thử tên gọi ở nhà. Chữ cuối rút gọn lại thành tên thân mật nghe thế nào? Con bạn sẽ được gọi bằng cái tên rút gọn đó nhiều hơn tên đầy đủ, suốt những năm đầu đời.
- Nghĩ tới sân trường. Đọc chệch đi, nói lái, hoặc ghép với họ thành một cụm có nghĩa buồn cười — thử trước vài phút bây giờ đỡ cho con nhiều năm sau.
Thêm một việc nhỏ nên làm: viết cái tên đó ra giấy đúng như nó sẽ nằm trên giấy khai sinh. Có những cái tên nghe hay mà viết ra lại dài lê thê hoặc dễ bị điền thiếu.
Tên nào không qua được bốn phép thử này thì loại, kể cả khi điểm ngũ cách của nó cao nhất bảng.
Chốt tên cùng gia đình
Sau các bước trên, bạn còn hai hoặc ba cái tên. Đây là lúc đưa ra bàn với cả nhà, và nên đưa ra đúng cách.
Vài điều giúp buổi bàn ấy nhẹ nhàng hơn:
- Đưa danh sách rút gọn, đừng đưa danh sách gốc. Đưa năm mươi tên cho cả nhà chọn là cách chắc chắn nhất để không chốt được gì.
- Nói rõ vì sao mỗi tên còn lại trong danh sách — chữ này nghĩa gì, cấu hình ngũ cách ra sao, hợp với hành nào. Người lớn trong nhà thường không phản đối một lựa chọn có lý do.
- Để ông bà nêu điều kiêng trước, không phải sau. Biết sớm một chữ phạm huý thì đỡ hơn nhiều so với biết lúc đã in giấy.
- Chấp nhận rằng bố mẹ là người chốt cuối. Lắng nghe là một chuyện, nhưng đứa trẻ là con bạn, và cái tên là thứ bạn sẽ gọi mỗi ngày.
Nếu cả nhà vẫn chia hai phe giữa hai cái tên đều ổn về ngũ cách và đều qua phép thử âm đọc, thì tin tốt là bạn không chọn sai được. Trong trường hợp đó, chọn cái tên mà bạn thấy dễ gọi bằng giọng âu yếm nhất.
Tóm lại
Bốn điều đáng nhớ khi dùng công cụ đặt tên con:
- Công cụ lo phần tính, cha mẹ lo phần quyết. Nó đếm nét, tính năm cách, xét Tam Tài và gợi ý ý nghĩa chữ — những việc tính tay rất dễ sai.
- Chuẩn bị trước sẽ quyết định chất lượng kết quả: họ, số chữ, giới tính, ngày sinh nếu đã có, và ba dòng ghi rõ mong muốn của gia đình.
- Đọc kết quả theo thứ tự ý nghĩa chữ, Tam Tài, rồi mới tới điểm — và lấy năm tới bảy phương án đầu bảng làm danh sách rút gọn thay vì chọn ngay tên cao điểm nhất.
- Điểm cao nhất chưa chắc hợp nhất. Âm đọc, tên gọi ở nhà và ý của ông bà đều là tiêu chí thật, chỉ có điều máy không chấm được.
Nếu bạn đã có cái họ và một vài mong muốn trong đầu, công cụ gợi ý tên trên Thần Số Tử Vi làm giúp bạn phần đếm nét và tính cách, trả về danh sách kèm điểm ngũ cách, Tam Tài và ý nghĩa chữ — phần còn lại, cả nhà ngồi lại với nhau là xong.